Tags

, , , , , ,

(An article about the greek terms of Bookbinding and their equivalent in english. For all my enlish readers; If you intend to leave your country behind and come to seek your fortune as a bookbinder in Greece then this will definitely prove to be an important reading.)

Σας λέει κάτι η λέξη τεζάκι; Εντάξει, αυτό ήταν εύκολο… Πόσοι από εσάς όμως ξέρουν τι είναι το ρεφελάρισμα ή που χρησιμεύει το κομπάσο; Γνωρίζετε μήπως την αγγλική ονομασία για την τέλα;

Κόκκαλο..Το υπέροχο κόκκαλο της φωτό (το δεξί απ όσο ξέρω) ανήκει στην MHR από Bookbinder’s Chronicle.

Με αυτό το άρθρο επιθυμώ να βοηθήσω όσους αναζητούν υλικό σχετικά με την βιβλιοδεσία online και δυσκολεύονται λόγω άγνοιας της αντίστοιχης αγγλικής ορολογίας (μεγάλος μπελάς αυτό!) και την εξοικίωση με τους ελληνικούς όρους για εκείνους που κάνουν τα πρώτα τους βήματα στην τέχνη αυτή.
Όπως είναι λογικό δεν πρόκειται για ενδελεχές λεξικό της βιβλιοδεσίας, έχω συμπεριλάβει κυρίως λέξεις που είναι δύσκολο να βρει κανείς την αντίστοιχη αγγλική ή να περιγράψει τι προσδιορίζουν.

Θα επακολουθήσουν και μέρος ΙΙ και ΙΙΙ που θα περιλαμβάνουν: κάποια από τα ανατομικά μέρη μιας βιβλιοδεσίας καθώς και στάδια, τεχνικές και είδη που θα συναντήσει κανείς.
Στο μέλλον είναι πιθανό να προστεθεί περαιτέρω υλικό στο παρόν αλλά και στα επόμενα μέρη, καλή ανάγνωση!

ΕΡΓΑΛΕΙΑ – ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ

Douglas Cockerell - Sewing the bookΤεζάκι – Sewing frame
Ξύλινη κατασκευή η οποία χρησιμοποιείται για το ράψιμο των βιβλίων. Πρόκειται επί της ουσίας για ένα πλαίσιο και τη βάση του, πάνω στο οποίο τεντώνονται κάθετα κλωστές (οι “σπάγγοι”). Τα τυπογραφικά του βιβλίου τοποθετούνται πάνω στη βάση με τη ράχη τους να ακουμπάει στις κάθετες κλωστές προκειμένου να ραφτεί το βιβλίο.
Εικόνα από το βιβλίο “Bookbinding” του Douglas Cockerell.

Garry Harrison - Indiana University Libraries Preservation DepartmentΚόκκαλο – Βone folder
Το βασικότερο εργαλείο στη βιβλιοδεσία, το οποίο και χρησιμεύει σχεδόν σε όλα τα στάδια. Παρά την ονομασία του, που προκύπτει από την πιό συνηθισμένη εκδοχή, υπάρχει πλέον και σε συνθετικά υλικά καθώς και hardwoods. Το κόκκαλο διπλώνει, σημαδεύει, τσακίζει, ισιώνει, μετακινεί, διαχωρίζει, φτιάχνει καφέ, στρίβει τσιγάρα, καθαρίζει το εργαστήριο και εκπληρώνει ένα σωρό ακόμη περιστασιακές λειτουργίες. Αν θέλετε να καταλάβετε την αξία του δοκιμάστε να κάνετε βιβλιοδεσία χωρίς αυτό…
Φωτογραφία από Gary Harisson -Indiana University preservation department.

Sarah Bryant - Big Jump PressΚομπάσο – Divider
Πρόκειται για ένα είδος διαβήτη που επιτρέπει την αναπαραγωγή ενός μεγέθους σε διαφορετικές επιφάνειες χωρίς να χρειάζεται χάρακας η συνεχής μέτρηση αποστάσεων.
Φωτογραφία από την θιασώτη του κομπάσου Sarah Bryant – Βig Jump Press

Πρέσες
Σε διάφορα στάδια της βιβλιοδεσίας το βιβλίο τοποθετείται υπό πίεση προκειμένου να επιτευχθεί μια ομοιόμορφη κόλληση, να ισιώσει το χαρτί, να μη σκεβρώσει μέχρι να στεγνώσει η κόλλα, να ισοπεδωθεί κάποιο διακοσμητικό στοιχείο, κτλ. Υπάρχουν 3 βασικά είδη πρέσας -και οι παραλλαγές τους- που θα συναντήσει κανείς σε ένα βιβλιοδετείο.

279575089338217835_7NeLcdaT_cα) Σφυριστική – Backing press
Η πρέσα στην οποία γίνεται το σφύρισμα της ράχης, καθώς και άλλα στάδια ή τεχνικές ( πριόνισμα, ξάκρισμα στο χέρι, χρύσωμα ακμών, κτλ). Το κύριο χαρακτηριστικό της είναι ο οριζόντιος κοχλίας , η πρέσα είναι δηλαδή “ξαπλωμένη” σε κάποια επιφάνεια ή βάση, όπως φαίνεται και από την άλλη αγγλική ονομασία της: lying press. Παραλλαγή της αποτελεί το finishing press που είναι μια μικρή πρέσσα με δύο κοχλίες.

35c568c4a910794555b195e9a0d83ac8β) Μικρή/επιτραπέζια πρέσα – Nipping press
Πρέσα μικρού μεγέθους στην οποία τοποθετούνται τα βιβλία ύστερα από διάφορα στάδια που απαιτούν τo στέγνωμα κόλλας, έτσι ώστε να φύγει ο εγκλωβισμένος αέρας, να κολληθούν οι επιφάνειες ομοιόμορφα και να μην κυρτώσουν από την υγρασία.

γ) Μεγάλη πρέσα – Standing press
Πρόκειται για πρέσα μεγάλου μεγέθους. Κάνει ό,τι και η επιτραπέζια με τη διαφορά πως χωράει πολλά βιβλία μαζί και μπορεί να ασκήσει πολύ μεγαλύτερη πίεση.

Sonya Sheet's John Jacques shearΨαλίδα – Board shear
Αυτό που λέει η λέξη: ένα τεράστιο ψαλίδι που επιτρέπει στο βιβλιοδέτη να κόβει το χαρτόνι ίσια, σε ορθή γωνία και σε οποιαδήποτε διάσταση με 2 κινήσεις.
Φωτογραφία από Sonya Sheets – John Jacques shear (είναι προκλητικό το πόσο ωραία είναι αυτή η ψαλίδα!)

ΥΛΙΚΑ

Αμυλόκολλα – (Wheat/Starch) paste
Κόλλα φτιαγμένη από φυτική ύλη που χρησιμοποιείται ευρέως στη βιβλιοδεσία. Η λιπαρή της σύνθεση επιτρέπει το χειρισμό και την προσαρμογή των υλικών για κάποια ώρα αφότου περαστεί και έρθουν σε επαφή. Είναι επίσης υδατοδιαλυτή.

Τέλα – Callico/Mull
Πλέγμα που τοποθετείται στην ράχη του βιβλίου για ενίσχυση.

Μαρμαρόκολλα – Marbled paper (Ebru)
Διακοσμητικά χαρτιά που φτιάχνονται με ειδική τεχνική και ποικίλουν σε σχέδια και χρώματα. Χρησιμοποιούνται συχνά για εσώφυλλα καθώς και εξωτερικά στο κάλυμμα του βιβλίου.
Φωτογραφίες από Susan Pogany και Robert Wu.

Εάν αναρωτιέστε που μπορεί κανείς να βρει μερικά απ’όσα αναφέρονται παραπάνω μπορείτε να επισκεφτείτε το άρθρο μου σχετικά με τους προμηθευτές.