Tags

, , , , ,

Ας γνωρίσουμε ποιά είναι η περιπέτεια ενός βιβλίου από την αρχική του μορφή μέχρι να γίνει ένας δεμένος τόμος.
Σημ:Επειδή πάρα πολύς κόσμος καταλήγει σε αυτό το post αναζητώντας κάτι σαν tutorial, δηλαδή οδηγίες για το πως να κάνει βιβλιοδεσία μη διστάσετε να μοιραστείτε τις απορίες σας, ειδικά εφόσον για χάρη του χώρου γραφής παρέλειψα αρκετά στάδια. Θα χαρώ να βοηθήσω!

(To my english readers; This is one of those rare occasions that I will be posting something entirely in Greek. The reason is that the content of the post is rarely found in greek while there are many similar ones in english.)

Byron 2Η καλή βιβλιοδεσία, αυτή που εδώ ονομάζουμε “περαστό”, είναι μια απαιτητική διαδικασία κατά την οποία το βιβλίο περνάει μέσα από 40 η και περισσότερα στάδια. Αυτό είναι χρονοβόρο και αναλόγως με την δυσκολία της περίπτωσης μπορεί να διαρκέσει και μήνες κάτι που δικαιολογημένα οδηγεί σε ένα υψηλό κόστος. Κάτι που πρέπει να χουμε κατά νου είναι πως το μεγαλύτερο κομμάτι της δουλειάς ενός βιβλιοδέτη δεν είναι ορατό στο τελικό αποτέλεσμα, τουλάχιστον στο άπειρο μάτι. Μία εξαιρετική και συνεπώς πολυέξοδη βιβλιοδεσία μπορεί να είναι εντελώς απογυμνωμένη από οποιαδήποτε διακόσμηση. Θα προσπαθήσω, όσο πιο συνοπτικά γίνεται, να παρουσιάσω αυτή τη διαδρομή.

Όλα ξεκινούν με ένα υπομονετικό βιβλίο πάνω στον πάγκο του εργαστηρίου. Το βιβλίο προκειμένου να δεθεί πρέπει να λυθεί ολότελα σε τυπογραφικά (συνήθως τα γνωστά δεκαεξασέλιδα) και τα εξώφυλλα να αποκολληθούν. Από εδώ κιόλας γίνεται φανερό πως βιβλιοδεσία ΔΕΝ είναι “ξεριζώνω το κανονικό εξώφυλλο και βάζω ένα καινούριο, πιο όμορφο” όπως πολλοί νομίζουν ότι κάνει ο βιβλιοδέτης! Μετά το λύσιμο αν χρειάζεται ακολουθεί η συντήρηση του βιβλίου, διάφορες επιδιορθώσεις δηλαδή όπως η ένωση σκισμένων σελίδων ή κομματιών, ενίσχυση αδύναμων σημείων κτλ. Αυτό το στάδιο μπορεί να έχει πολύ μεγάλη διάρκεια σε κάποιες περιπτώσεις-μου έχει τύχει να ασχολούμαι 2 βδομάδες αποκλειστικά με την συντήρηση ενός και μόνο τόμου.

SewingΗ ράχη του βιβλίου πριονίζεται και σειρά έχει έπειτα το ράψιμο. Εδώ θα καθοριστούν πολλά πράγματα τα οποία θα επηρεάσουν άμεσα την υπόλοιπη διαδικασία καθώς και την ζωή του βιβλίου αφότου δεθεί. Το ράψιμο είναι αυτό που πρωτίστως συνέχει το βιβλίο, είναι το βασικότερο χαρακτηριστικό του. Από την ποιότητα του ραψίματος θα εξαρτηθούν εν πολλοίς η λειτουργικότητα και η διάρκεια του. Σίγουρα θα χετε παρατηρήσει πως δυο είναι τα σημεία στα οποία συνήθως καταστρέφονται τα βιβλία, τα εξώφυλλα που αποκολλώνται και οι ράχες που λύνονται με αποτέλεσμα φύλλα να φεύγουν και κλωστές να εξέχουν. Για το ράψιμο υπάρχουν πολλές τεχνικές που αναλογούν στο κάθε βιβλίο και τις απαιτήσεις του.

Τώρα που το βιβλίο έχει ραφτεί “ψαροκολλάμε” την ράχη. Ο όρος έχει μείνει από την εποχή που οι βιβλιοδέτες χρησιμοποιούσαν ψαρόκολλα για αυτό το στάδιο-και ναι, βρωμάει όσο ακριβώς φαντάζεστε! Πλέον χρησιμοποιούμε PVA διαφόρων τύπων που είναι πολύ πιο εύχρηστη και φιλική προς το βιβλίο.

Αφότου το βιβλίο στεγνώσει το στρογγυλεύουμε με το σφυρί δίνοντας στην ράχη και την μπροστινή πλευρά το χαρακτηριστικό καμπυλωτό σχήμα. Με αυτό τον τρόπο διαχειριζόμαστε το “φούσκωμα” που δημιουργείται στην ράχη από το ράψιμο και προετοιμάζουμε το βιβλίο για το σφύρισμα.

Ακολουθεί το “σφύρισμα” για να δημιουργηθούν τα “λούκια”. Με ελαφρά πλάγια κτυπήματα από το σφυρί τα τυπογραφικά γέρνουν προς την μία και τη άλλη πλευρά ώσπου να σχηματίσουν ορθή γωνία. Εδώ θα ρθουν να ακουμπήσουν οι “πινακίδες”, δηλαδή τα εξώφυλλα του δεσίματος αργότερα. Στην φωτογραφία δεξιά έχω σφυρίσει μόνο την μία πλευρά για να δείτε την διαφορά.

Silk headbands - The yellow EmperorΣειρά έχει το αγαπημένο μου κομμάτι, τα κεφαλάρια. Εδώ είτε κολλάμε έτοιμα κεφαλάρια ή άλλα που έχουμε φτιάξει εμείς. Ένα καλό βιβλίο ωστόσο έχει συνήθως χειροποίητα κεφαλάρια ραμμένα στο χέρι. Υπάρχουν πολλά υπέροχα σχέδια και τεχνικές. Το κεφαλάρι, το χειροποίητο ραφτό τουλάχιστον, δεν είναι εκεί για διακοσμητικούς και μόνο λόγους. Αποτελεί λειτουργικό κομμάτι και  σημαντική ενίσχυση του δεμένου σώματος. Μόλις φτιαχτούν τα κεφαλάρια η γυμνή ράχη ενισχύεται με ένα ειδικό πλέγμα και πολλά στρώματα από χαρτί που την καθιστούν συμπαγή και ανθεκτική.

Εφόσον μιλάμε για μια καλή βιβλιοδεσία (περαστό/γαλλική βιβλιοδεσία) τώρα είναι η στιγμή που προσαρμόζουμε τις πινακίδες.  Στην φωτό βλέπετε τις κλωστές να κρατάνε το χαρτόνι σε 3 σημεία ωστόσο ανάλογα με την αξία της δουλειάς και άλλους παράγοντες όπως το βάρος ή το μέγεθος του βιβλίου μπορεί να είναι 5,7,9 κ.ο.κ. Ύστερα από μερικά ακόμη στάδια ακολουθεί το ντύσιμο του βιβλίου με το δέρμα που έχει προετοιμαστεί.

BFM - Pallets detail 2Ουσιαστικά η δουλειά του βιβλιοδέτη έχει ολοκληρωθεί κάπου εδώ. Η διακόσμηση του βιβλίου, που συνήθως είναι το “χρύσωμα”, είναι κάτι το διαφορετικό, γι’ αυτό άλλωστε παλιά ήταν δουλειά άλλου τεχνίτη. Το χρύσωμα γίνεται θερμαίνοντας μπρούτζινα εργαλεία ώστε να αφήσουν το ίχνος τους στο δέρμα. Αν μεταξύ του εργαλείου και της επιφάνειας παρεμβάλλουμε χρυσό φιλμ ή αληθινό χρυσό τότε παράγεται το γνωστό σε όλους μας χαρακτηριστικό αποτέλεσμα.

Σε διάφορες φάσεις της βιβλιοδεσίας το βιβλίο μπαίνει στη πρέσα. Με το τελικό πρεσάρισμα για τα εσώφυλλα,  η βιβλιοδεσία έχει ολοκληρωθεί. Παρέλειψα πλήθος σταδίων χάριν συντομίας. Ελπίζω να έγινε κατανοητό, ακόμη και από αυτή τη συνοπτική παρουσίαση, πόσο χρόνο,κόπο και γνώση αφιερώνει ο βιβλιοδέτης για να χαρίσει στα βιβλία μακροζωία και ομορφιά. Είναι ένα σπουδαίο ταξίδι, που κάθε φορά διαφέρει!

Θα βρείτε περισσότερα άρθρα σε σχέση με την βιβλιοδεσία στο Portofolio μου (ακολουθήστε το link).